Bijwerkingen van de pil: wat doet hormonale anticonceptie met jouw lichaam (en dat van je dochter)?

Door Bianca Buijs, orthomoleculair huid- en darmspecialist | Laatst bijgewerkt: november 2026

Wat zijn de bijwerkingen van de pil?

De anticonceptiepil bevat nagemaakte (synthetische) vormen van de hormonen oestrogeen en progesteron. Veel voorkomende bijwerkingen zijn puistjes, hoofdpijn, misselijkheid, pijnlijke borsten, stemmingswisselingen, minder zin in seks en tussentijds bloedverlies. Minder vaak, maar wel ernstig, is trombose. Bij langdurig gebruik kunnen ook tekorten aan vitamines en mineralen ontstaan.

Anticonceptie wordt snel ingezet, ook bij jonge meisjes

De anticonceptiepil is een voorbehoedmiddel, maar wordt vaak ook voorgeschreven bij heel andere klachten. Helaas ook bij zeer jonge meisjes die nog maar kort menstrueren. Ga je naar de huisarts met acne (jeugdpuistjes), menstruatieklachten, veel bloedverlies tijdens je menstruatie of wil je je menstruatie uitstellen? Dan krijg je heel makkelijk een recept voor de pil.

Een voorbeeld. Stel, je wordt voor het eerst ongesteld als je 14 bent. Je cyclus is nog onregelmatig, wat in het begin heel normaal is. Maar je hebt ook veel last van bijvoorbeeld buikpijn en hoofdpijn. Op advies van de huisarts ga je aan de pil. Vanaf dat moment nemen de hormonen uit de pil jouw cyclus over. Je lichaam leert dan niet om zelf de hormonale cyclus te regelen. Wil je op je 25ste geen hormonen meer slikken, dan kan dat een probleem geven, omdat je cyclus dan nog moet leren om zelf op gang te komen.

Ben je ouder? Denk dan goed na of je dochter al zo jong de pil moet gebruiken. Lees verder voor de andere gevolgen.

Wat doet de pil met de botaanmaak bij tieners?

De pil zorgt ervoor dat je geen eisprong krijgt. Daardoor maakt je lichaam zelf minder oestrogeen aan in het natuurlijke ritme van je cyclus. Juist in de puberteit en de jaren daarna bouw je je botmassa op, en daar speelt je eigen oestrogeen een belangrijke rol bij. Onderzoek laat zien dat meisjes die al jong aan de pil gaan, minder botdichtheid opbouwen dan leeftijdgenoten die geen pil gebruiken. Ga je dus al op jonge leeftijd aan de pil, dan kan dat een negatief effect hebben op de opbouw van sterke botten.

Welk effect heeft de pil of spiraal eigenlijk op je lichaam?

In de pil en de hormoonspiraal zitten nagemaakte vormen van oestrogeen en progesteron, geen natuurlijke hormonen. Je eigen cyclus werkt juist op je natuurlijke oestrogeen en progesteron.

Ethinylestradiol is de nagemaakte vorm van oestrogeen in de pil. Deze stof werkt veel sterker dan je eigen oestrogeen. Daarnaast zit er progestageen in. Dit zijn stoffen die op de plek gaan zitten waar je eigen progesteron normaal zijn werk doet. Zo kan je lichaam daar niet meer op een natuurlijke manier bij.

De pil zorgt er met name voor dat:

• de eisprong wordt voorkomen;
• het baarmoederslijmvlies dun wordt, waardoor een eicel zich niet kan innestelen;
• het slijm in de baarmoedermond heel dik wordt, zodat zaadcellen er niet doorheen komen.

Als je een stof aan je lichaam toevoegt, heeft dat altijd gevolgen. Soms positief, soms negatief, soms noodzakelijk en soms onnodig. Het kan zelfs levensreddend zijn. Maar een effect heeft het altijd. Een medicijn heeft een werking, en vaak ook een bijwerking.

De pil belast je lever en kost je vitamines en mineralen

Je staat er vaak niet bij stil, maar de pil is een medicijn. Na het slikken moet je lever de stoffen verwerken en omzetten. Een groot deel van de werkzame stof wordt al afgebroken voordat het in je bloed terechtkomt. Dat betekent dat je lever er dagelijks extra werk aan heeft. Op de lange termijn kan dat een belasting zijn, waardoor je lever minder ruimte heeft om andere stoffen af te breken en af te voeren (ontgiften).

Om zijn werk goed te blijven doen, heeft je lever voldoende voedingsstoffen nodig, zoals B-vitamines, vitamine C, magnesium, selenium, zink, eiwitten en omega-3 uit vette vis. Onderzoek laat zien dat vrouwen die de pil gebruiken vaker lagere waarden hebben van foliumzuur, vitamine B2, B6, B12, C en E, en van de mineralen magnesium, selenium en zink. Ook verandert de pil de manier waarop je lichaam het aminozuur tryptofaan (een bouwsteen uit eiwitten) verwerkt, en daar is vitamine B6 bij nodig. Daarnaast verdient omega-3 extra aandacht. Veel vrouwen hebben een te laag omega-3-gehalte, of ze nu de pil slikken of niet. Dat komt vooral doordat ze te weinig vette vis eten: je lichaam kan zelf maar weinig van de belangrijke omega-3-vetzuren EPA en DHA aanmaken. Eet je hier niet genoeg van en vul je ze niet aan, dan kun je tekorten krijgen. In mijn praktijk zie ik dat zulke tekorten vaak samengaan met klachten als huidproblemen, vermoeidheid, gewichtstoename, stress en vocht vasthouden.

Mogelijke gevolgen van langdurig pilgebruik

• Lagere waarden van foliumzuur en vitamine B2, B6 en B12.
• Lagere waarden van andere vitamines en mineralen, zoals vitamine C en E, magnesium, selenium en zink. Bij omega-3 is het beeld wisselend: sommige onderzoeken vinden een lager gehalte van EPA (een van de omega-3-vetzuren uit vis), terwijl het gehalte van DHA juist iets hoger kan zijn.
• Een verhoogd risico op trombose (bloedstolsels) en, in mindere mate, op een herseninfarct of hartinfarct. De kans hierop is klein, maar wel aangetoond. De pil kan ook je bloeddruk wat verhogen.
• Meer kans op een vaginale schimmelinfectie (candida).
• Invloed op je schildklierwaarden: de pil verhoogt de eiwitten in je bloed die schildklierhormoon vervoeren. Daardoor kunnen sommige schildklierwaarden bij bloedonderzoek anders uitvallen, terwijl je schildklier zelf meestal gewoon goed werkt. Vertel bij een bloedonderzoek daarom altijd dat je de pil gebruikt. Gebruik je al medicijnen voor je schildklier? Bespreek dan met je arts of je dosis gecontroleerd moet worden als je met de pil begint.
• Een licht verhoogde kans op borstkanker zolang je hormonale anticonceptie gebruikt. Het extra risico is klein, maar wel aangetoond.

Mirena-spiraal: meer invloed op je hormonen dan je denkt

Voor veel vrouwen voelt een hormoonspiraal als een goede oplossing. De bloedingen worden minder heftig of ze worden helemaal niet meer ongesteld. Maar is de Mirena-spiraal wel zo onschuldig? Helaas heeft deze spiraal meer effect op je hormonale huishouding dan alleen op de baarmoeder. Onderzoek laat zien dat vrouwen met een Mirena-spiraal sterker reageren op stress: hun lichaam maakt dan meer van het stresshormoon cortisol aan. Wees je hiervan bewust.

En de koperspiraal? Zonder hormonen, maar niet zonder effect

Een koperspiraal bevat geen hormonen. Het koper maakt het voor zaadcellen en een eicel lastig om bij elkaar te komen en zich in te nestelen. Je eigen cyclus en je eisprong blijven gewoon werken. Voor veel vrouwen is dat een groot voordeel ten opzichte van de pil of de Mirena-spiraal.

Toch is ook de koperspiraal niet zonder bijwerkingen. De bekendste is dat de menstruatie zwaarder, langer en pijnlijker kan worden. Dit is een van de meest genoemde redenen waarom vrouwen hun koperspiraal laten verwijderen. Veel bloedverlies kan op den duur ook je ijzervoorraad uitputten.

Dat veel vrouwen last hebben van hun spiraal, blijkt ook uit een enquête van het consumentenprogramma Radar onder ruim 6.500 vrouwen met een koper- of hormoonspiraal. Van de vrouwen met de Ballerine, een koperspiraal, had 83% bijwerkingen, en bij bijna de helft daarvan waren die heftig. Twee op de drie vrouwen met bijwerkingen voelden zich niet serieus genomen.

Geen hormonen, maar wel effect op je huid

Omdat er geen hormonen in een koperspiraal zitten, denken veel vrouwen dat hij geen invloed heeft op hun huid. In mijn praktijk zie ik iets anders. Bij meerdere klanten zag ik de acne verergeren nadat ze een koperspiraal kregen, en sommigen kregen zelfs voor het eerst acne.

Een groot Amerikaans onderzoek met ruim 300.000 vrouwen wijst dezelfde kant op. Vrouwen met een koperspiraal kwamen iets vaker bij de dokter met acne dan vrouwen die de pil gebruikten. Hadden ze al acne, dan was er vaker een zwaardere behandeling nodig. De verschillen waren klein. Goed om te weten: in dit onderzoek werd vergeleken met de pil, en die onderdrukt acne juist. Stap je over van de pil naar een koperspiraal, dan kunnen puistjes dus ook terugkomen doordat de pil ze niet meer onderdrukt. Hoe de koperspiraal zelf de huid beïnvloedt, is nog niet goed onderzocht.

Koper en zink: twee mineralen die elkaar tegenwerken

Koper en zink zijn in je lichaam echte tegenspelers. Ze beïnvloeden elkaars opname. Dat is vooral goed onderzocht bij te veel zink: wie langere tijd hoge doseringen zink slikt, kan daardoor een tekort aan koper krijgen.

Of een koperspiraal ook je zink verlaagt, is niet duidelijk bewezen. De onderzoeken die hiernaar gekeken hebben, spreken elkaar tegen. In sommige onderzoeken waren de zinkwaarden bij vrouwen met een koperspiraal iets lager, in andere onderzoeken waren ze juist hoger. Het koper in het bloed steeg in onderzoek hooguit een beetje en bleef binnen de normale grenzen.

Zink is wel heel belangrijk voor een gezonde huid. Heb je een koperspiraal en daarnaast last van puistjes, een trage wondgenezing, vermoeidheid of zware menstruaties? Dan is het zinvol om dit verder te onderzoeken.

Bijwerkingen van de pil en hormoonspiraal op een rij

Huid

• Puistjes en acne
• Huidveranderingen
• Melasma (pigmentvlekken)
• Een huid die gevoeliger wordt voor zonlicht

Lichaam

• Darmklachten
• Vermoeidheid
• Misselijkheid
• Hoofdpijn
• Vaginale afscheiding
• Doorbraakbloedingen
• Gewichtstoename
• Pijnlijke borsten

Ernstige bijwerkingen (zeldzaam)

• Trombose
• Longembolie
• Hogere bloeddruk

Gevoel en stemming

• Depressie
• Stemmingswisselingen (moodswings)
• Minder zin in seks (afname libido)

De veranderingen gaan te snel voor ons lichaam

Ons lichaam en onze hormonale huishouding zijn niet goed bestand tegen de grote en snelle veranderingen van de laatste tientallen jaren. Daardoor hebben veel vrouwen allerlei lichamelijke klachten, zoals een verstoorde cyclus, moeite met zwanger worden, overgangsklachten, schildklierproblemen, depressies, darmklachten en burn-out. Ben je van nature gevoelig, of ben je een HSP’er (hoogsensitief persoon)? Dan kun je deze klachten nog sneller ervaren.

Mijn eigen ervaring

Ik weet uit eigen ervaring hoe het voelt als je lichaam uit balans is. Als puber at ik niet goed. Ik was vegetariër, maar lette er niet op of ik genoeg eiwitten en andere voedingsstoffen binnenkreeg….ik had echt geen idee hoe een goed voedingspatroon er uit zag. Ik vond mezelf te dik, dus ik was altijd aan de lijn, terwijl ik ook altijd honger had. Mijn lichaam kwam van alles tekort, en dat merkte ik: ik had veel last van mijn menstruatie, mijn huid en mijn darmen.

Daar kwam de pil nog bij. Ik werd steeds dikker (woog in die tijd 15 kg meer dan nu) en mijn gevoelige HSP-lijf raakte nog meer in de war. Pas later begreep ik hoe sterk voeding, tekorten en hormonen met elkaar samenhangen.

In mijn praktijk zie ik dit regelmatig terug bij mijn cliënten. Juist daarom heb ik me verdiept in oorzaak achter de huid- en darmklachten.

Menstruatieklachten bij de oorzaak aanpakken in plaats van symptoombestrijding

Menstruatieklachten ontstaan vaak doordat je lichaam niet genoeg van de juiste brandstof (energie en voedingsstoffen) krijgt. De pil is dan niet de echte oplossing. Je pakt de oorzaak niet aan, maar onderdrukt de symptomen, zoals vaak gebeurt met medicijnen. Het is beter om te kijken waardoor je deze klachten hebt gekregen. Breng je je lichaam weer in balans met de juiste voeding en vul je aan wat je lichaam tekortkomt, dan nemen de klachten vaak af. Een lichaam uit balans geeft klachten, een lichaam in balans werkt optimaal. En met een goed werkend lichaam voel je je happy en energiek!

Zo pak ik het samen met jou aan

Stap 1: Jouw verhaal in kaart brengen. We bespreken je klachten, je cyclus, je voeding, stress en eerder pilgebruik.

Stap 2: Meten wat je lichaam nodig heeft. Wil je meer zekerheid, dan kunnen we met bloedonderzoek kijken naar je vitamines en mineralen. Dit is geen verplichting, maar het geeft wel meer inzicht.

Stap 3: Voeding op maat. Je krijgt een voedingsadvies dat past bij jouw lichaam en jouw leven.

Stap 4: Gericht aanvullen. Supplementen zet ik alleen in als dat echt nodig is, nooit zomaar.

Stap 5: Samen bijsturen. We volgen hoe je cyclus, je huid en je energie zich ontwikkelen.

Anticonceptie zonder hormonen: Lady-Comp of Daysy

Ben jij op zoek naar een manier om je cyclus te volgen zonder hormonen? Dan kunnen de Lady-Comp of Daysy interessant zijn. Dit zijn kleine cycluscomputers. Je meet elke ochtend je temperatuur en de computer laat zien in welke fase van je cyclus je zit. Zo leer je je eigen lichaam en je vruchtbare dagen beter kennen.

Goed om te weten: hoe betrouwbaar deze methode is als anticonceptie, hangt sterk af van hoe precies je hem gebruikt. Je moet elke dag meten en op je vruchtbare dagen geen onbeschermde seks hebben, of een condoom gebruiken. Deskundigen vinden de methode minder betrouwbaar dan de pil en de fabrikant presenteert de apparaten in Europa als cyclustracker. Bespreek dus goed met je huisarts of deze methode bij jou past.

Voor meer informatie over de Lady-Comp, klik hier.

Voor meer informatie over de Daysy, klik hier.

Wil jij een natuurlijke oplossing voor je hormonale ongemakken? Vul dan het contactformulier onderaan deze pagina in.

Veelgestelde vragen over de pil

Bronnen

• Palmery M. e.a. (2013). Oral contraceptives and changes in nutritional requirements. European Review for Medical and Pharmacological Sciences. Bekijk op PubMed
• Scholes D. e.a. (2011). Oral contraceptive use and bone density change in adolescent and young adult women. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. Bekijk op PubMed
• Skovlund C.W. e.a. (2016). Association of hormonal contraception with depression. JAMA Psychiatry. Bekijk op PubMed
• Mørch L.S. e.a. (2017). Contemporary hormonal contraception and the risk of breast cancer. New England Journal of Medicine. Bekijk op PubMed
• Aleknaviciute J. e.a. (2017). The levonorgestrel-releasing intrauterine device potentiates stress reactivity. Psychoneuroendocrinology. Bekijk op PubMed
• Lidegaard Ø. e.a. (2012). Thrombotic stroke and myocardial infarction with hormonal contraception. New England Journal of Medicine. Bekijk op PubMed
• Van Vlijmen E.F.W. e.a. (2016). Combined oral contraceptives, thrombophilia and the risk of venous thromboembolism. Journal of Thrombosis and Haemostasis. Bekijk op PubMed
• Kalenga C.Z. e.a. (2022). The effect of non-oral hormonal contraceptives on hypertension and blood pressure. Physiological Reports. Bekijk op PubMed
• Gonçalves B. e.a. (2016). Vulvovaginal candidiasis: epidemiology, microbiology and risk factors. Critical Reviews in Microbiology. Bekijk op PubMed
• Wiegratz I. e.a. (2003). Effect of four oral contraceptives on thyroid hormones, adrenal and blood pressure parameters. Contraception. Bekijk op PubMed
• Gellert S. e.a. (2017). Low long chain omega-3 fatty acid status in middle-aged women. Prostaglandins, Leukotrienes and Essential Fatty Acids. Bekijk op PubMed
• Giltay E.J. e.a. (2004). Docosahexaenoic acid concentrations are higher in women than in men because of estrogenic effects. American Journal of Clinical Nutrition. Bekijk op PubMed
• Christelle K. e.a. (2022). Interventions to prevent or treat heavy menstrual bleeding or pain associated with intrauterine-device use. Cochrane Database of Systematic Reviews. Bekijk op PubMed
• Godfrey E.M. e.a. (2013). Treatment of bleeding irregularities in women with copper-containing IUDs: a systematic review. Contraception. Bekijk op PubMed
• Schoofs H. e.a. (2024). Zinc toxicity: understanding the limits. Molecules. Bekijk op PubMed
• Barbieri J.S. e.a. (2020). Influence of contraception class on incidence and severity of acne vulgaris. Obstetrics & Gynecology. Bekijk op PubMed
• Imani S. e.a. (2014). Changes in copper and zinc serum levels in women wearing a copper TCu-380A intrauterine device. European Journal of Contraception & Reproductive Health Care. Bekijk op PubMed
• Ayangade S.O. & Oyelola O.O. (1988). Copper intrauterine contraceptive devices and serum essential metals. Advances in Contraception. Bekijk op PubMed
• Fahmy K. e.a. (1993). Serum and endometrial copper, zinc, iron and cobalt with inert and copper-containing IUCDs. Contraception. Bekijk op PubMed
• Prema K. e.a. (1980). Serum copper in long-term users of copper intrauterine devices. Fertility and Sterility. Bekijk op PubMed
• Childs C.E. e.a. (2008). Gender differences in the n-3 fatty acid content of tissues. Proceedings of the Nutrition Society. Bekijk op PubMed
• Brown R.R. e.a. (1975). Effects of oral contraceptives on tryptophan metabolism and vitamin B6 requirements in women. Acta Vitaminologica et Enzymologica. Bekijk op PubMed
• Adams P.W. e.a. (1976). Influence of oral contraceptives, pyridoxine (vitamin B6), and tryptophan on carbohydrate metabolism. The Lancet. Bekijk op PubMed
• Gant Kanegusuku A. e.a. (2021). The effect of specific binding proteins on immunoassay measurements of total and free thyroid hormones and cortisol. Therapeutic Advances in Endocrinology and Metabolism. Bekijk op PubMed
• Arafah B.M. (2001). Increased need for thyroxine in women with hypothyroidism during estrogen therapy. New England Journal of Medicine. Bekijk op PubMed
• AVROTROS Radar: Bijwerkingen spiraaltje vaak niet herkend (enquête onder 6.542 vrouwen, 2024-2025). Lees het artikel
• AVROTROS Radar: Kan je zwangerschap voorkomen met een cycluscomputer? Lees het artikel

Deze blog is bedoeld als informatie en vervangt geen medisch advies. Gebruik je medicijnen of anticonceptie, bespreek veranderingen dan altijd eerst met je huisarts.

Bianca Buijs

Bianca Buijs, orthomoleculair therapeut en acne specialist Ik ben opgeleid als orthomoleculair therapeut (HBO, Evenwijs) en maag-darmtherapeut. In mijn praktijk BB-Huidverbetering in Haarlem combineer ik huidbehandelingen met voedings- en leefstijladvies. Zo werken we samen aan je huid, van buiten en van binnenuit.